Zijn werk in Congo

Yoors beschouwde zijn werk in Congo als een belangrijk onderdeel van zijn internationale oeuvre, dat in totaal meer dan 400 glasramen beslaat.

Elisabethville

In de jaren 1930 realiseerde Eugeen Yoors een van zijn meest ambitieuze overzeese projecten: een monumentale reeks brandglasramen voor de kapel van de Zusters van Liefde in Elisabethville, het huidige Lubumbashi in Congo.

Het nieuwe "brandglaspoëem" reisde van Antwerpen naar Katanga en leeft tot vandaag voort in de herinnering én in onverwachte beelden van het vroegere Marie‑José‑instituut.

Zonnefresko’s

Een moderne kapel tusschen wuivende boomen, onder de Kongoleeschen hemel, en dáárin de gebrandschilderde ramen van Yoors! Als men de ogen sluit en heel stil blijft, kan men het zich voorstellen: een blank, langwerpig gebouw, dertig meter diep en tien meter hoog.

Op zes meter van den grond, rondom de kapel, is er een fries van glas met engelenbewaarders die, in hun vaart, de hunkerende zielen als meerukken naar het tabernakel. Beide figuren zijn vermiljoen rood tegenover een oranje achtergrond. Zoo heeft Yoors, op zijn manier, "den droom der grote fresko schilders" mogen verwezenlijken. "Groote vlakken vol zongetover in de binnenruimte, opdat de ruimte‑schepping der architectuur haar karakter, zin en verhevenheid van de zonnefresko's krijge." (Verschaeve).

In het koor zijn zes ramen van vijf meter hoog. Zes aartsengelen, met het vlammend zwaard in de hand, houden de wacht bij het Allerheiligste, goddelijkenschap en middelpunt van de kerk. Hun ogen zijn geloken als verblind door het licht.

Even hoog, doch zes meter breed, is het raam dat al zijn goudpracht over het altaar giet: het stelt Onze-Lieve-Vrouw voor met het Goddelijke Kind. Maria draagt de koningkroon en is in waarheid, "de Vrouw met het Licht omhuld" waarover gesproken wordt in de Heilige Schrift. Zij vertrapt de slang, die zich ten verderf rond de wereld slingert, terwijl als laaiende vlammen, uit alle richtingen, de engelen naar haar toeschieten.

Wat een dynamische kracht gaat er van uit!

Bron: Voorbereidende notities voor een artikel van Betsie Hollants in De Standaard.

2015 in Lubumbashi

In 2015 vroeg Jan Van Impe zich af of de Art Deco‑kapel in Lubumbashi, met glasramen van Eugeen Yoors en gebouwd door Flor Van Reeth, nog bestond. Omdat er nergens informatie te vinden was, lokaliseerde hij de kapel via een reisgids uit 1952 en Google Earth. Fotografe Brigitte Meuwissen volgde zijn aanwijzingen ter plaatse en ontdekte dat de kapel nog intact was, met prachtige glasramen in een lichtblauw coloriet dat aangepast lijkt aan het Congolese licht — een opmerkelijk goed bewaard Gesamtkunstwerk dat generaties Vlamingen en Congolezen hebben gekoesterd. 

Bron: Het Angelus, Nieuwsbrief 23 Jaargang 7 - maart 2016

In een YouTube‑filmpje uit 2022 duiken rond 1'50'' beelden op van de kapel van het Lycée Tuendelee, het vroegere Institut Marie‑José.  De video toont eventjes de glasramen van Yoors — een zeldzame blik op zijn werk in Katanga, bijna negentig jaar na de installatie.

In een ander YouTube‑filmpje, opgenomen tijdens de paasmis van 2022, wordt dezelfde kapel aangeduid als de Mater Dei-kerk.

In dit filmpje worden bovendien de prachtige kleuren van de glasramen bijzonder mooi weergegeven, waardoor Yoors’ "zonnefresko’s" opnieuw tot leven komen.

Zo blijft Yoors’ werk in Congo een stille getuige van een uitzonderlijke artistieke ontmoeting tussen Vlaanderen en Katanga.

Jadotville, het huidige Likasi

In Likasi, op 120km van Lubumbashi, zouden er ook glasramen van Yoors geplaatst zijn in het klooster van de Zusters van Liefde (in 1936).  Daarover ontbreken momenteel meer details.

Onderstaande foto met onderschrift "Une église à Panda (Jadotville) au début de la colonisation" is in feite de kerk in Lubumbashi.

(Bron) (Ook)

In Jadotville (nu Likasi) waren de Zusters van Liefde actief, vooral in de wijk Panda.

Kerk Congo